 |
|
Inleiding
Onvolkomenheden.
De genealogie van de
Bergeyk-1 tak is onaf aan het begin en het eind. Aan het
begin zijn er zóveel Verdoncken in Bergeyk ,Turnhout, Retie, Geel en andere dichtbij
gelegen plaatsen, dat het moeilijk is om, gedocumenteerd, de juiste voorvader te kiezen.
Aan het eind zijn er zoveel jonge Verdon(c)ken dat het -gelukkig- niet mogelijk is de
genealogische groei van generaties af te sluiten. Een taak voor nieuwe onderzoekers,
die schaars waren en blijven.
Interessant resultaat.
Het resultaat van onze
genalogische onderzoekingen is interessant voor wie houden van genealogie. Waarom?
Er wordt een zekere orde geschapen in nabije en verre familieleden. Er zijn
ontegenzeggelijk interessante en maatschappelijk belangrijke figuren onder. Van velen
worden maatschappelijke omstandigheden vermeld, die de figuren in hun sociale en
historische context plaatsen. Duidelijk wordt een beeld, dat personen en families
ingeweven zijn in hun tijd, en dat de tijdgeest tezamen met de maatschappelijke
omstandigheden van de betreffende periodes van invloed zijn op beroepskeuze, selectie van
huwelijkspartners, aantal kinderen, aantal levensjaren etc.
Grote verscheidenheid.
Tegelijkertijd blijkt het
niet mogelijk de diverse leden van de genealogie individueel te schetsen: het zijn er te
veel en er is te weinig over bekend. Familieverwantschap impliceert gemeenschappelijkheid,
maar eveneens een enorme verscheidenheid van personene, karakters, sociale
omstandigheden. Genealogie heeft dan ook van doen met geschiedenis, met kennis van
sociale omstandgheden,van sociale veranderingen die plaats vinden gedurende twee a
drie eeuwen in ons geval.
Woorden van dank.
Dank aan de mede-onderzoekers, Piet
en Ad Verdonk van de Bergeyk-tak,aan Piet Verdonk, de secretaris en stimulator van de
Stichting Genealogisch Onderzoek Verdon(c)k. Wij hopen dat de lezing van het materiaal
tevreden zal stellen en wie weet, tot nieuwe en interessante studies zal leiden.
Broos Verdonk Villanueva de la Serena ( BA) Spanje.
Voor E-mail-contact: broosverdonk@hotmail.com
terug
|
 |
Petrus Adriaan Verdonck trouwt te Bergeyk 23-02-1716
met Margaretha Johanna Groenen, dochter van Jan Jansz Groenen en Petronella Jans
Keunen. Dit echtpaar, van wie wij de geboorteplaatsen en -data niet kennen, laat in de
periode van 1716 tot 1735 te Bergeyk acht kinderen dopen. Van die acht kinderen zijn er
twee bekend met nageslacht, te weten:
| 1. |
Hendricus Verdonck, gedoopt te Bergeyk 11-02-1735,
trouwt te Bergeyk op 01-05-1768 met Margareta Geneesen, dochter van Jacobus Geneesen en
Helena Geneesen. Er volgen dan nog drie generaties te Bergeyk. In deze generaties is ons
onderzoek nog niet voltooid. |
| 2. |
Petrus Verdonck, gedoopt Bergeyk 02-08-1732, aldaar
overleden 28-03-1795, trouwt Bergeyk 30-01-1757 Maria Verkolken, geboren Bergeyk
30-05-1726 als dochter van Lambertus Verkolken en Engelberta Verspannen. Maria is
overleden te Bergeyk 23-03-1767. |
Uit het huwelijk van Petrus Verdonck met Maria Verkolken
zijn ondermeer drie zoons geboren van wie er twee, naar onze huidige kennis, geen
doorgaand nageslacht hebben. Wie dat wel heeft is Lambertus Verdonk, gedoopt
Bergeyk 03-10-1762 en aldaar overleden 04-03-1816, trouwt te Bergeyk 18-08-1799 met
Johanna Verdonk gedoopt Bergeyk 24-03-1765 en aldaar overleden 04-03-1822. Johanna is
een dochter van Johannes Verdonck en Adriana Swagers die behoren tot de tak Retie 1, voorheen ook bekend onder de naam Berkeyk
2)
terug
Samenvoeging Bergeyk 1 en
Bergeyk 2.
Wij verwachten dat er uit nader onderzoek zal blijken dat er via de mannelijke
lijn een verbinding gemaakt zal kunnen worden met de stamboomtak Retie 1. Indien wij in deze verwachting
bevestigd worden, wil dat dus zeggen dat deze gealogie tot in de 16e eeuw terugvoert naar
Retie. Een verbinding met de vrouwelijke lijn is hieronder reeds beschreven.
Uit het huwelijk van Lambertus en Johanna Verdonk zijn ondermeer twee zoons geboren
met nageslacht tot op heden:
| 1. |
Johannes Verdonk, gedoopt Bergeyk 22-07-1801 en te
Oirschot overleden 18-03-1888. Hij trouwde te Tilburg op 02-05-1839 met Hendrika van der
Linden, geboren 02-06-1808 als dochter van Johannes Franciscus van der Linden
en Hendrika Moonen. Hendrika is overleden te Oirschot 27-12-1875.Van dit echtpaar woont
tot op heden nageslacht te Oirschot. |
| 2. |
Petrus Johannes Verdonk, gedoopt Bergeyk
06-09-1799, overleden 's-Hertogenbosch 08-05-1848. Hij trouwt [...] met Henrica Evers,
geboren te Vierlingsbeek 18-06-1810 als dochter van Joannes Evers en Henrica Hopmans.
Henrica Evers is overleden te 's-Hertogenbosch 06-05-1888. Het nageslacht van dit echtpaar
is het talrijkst en in de 19e eeuw alsmede begin 20e eeuw hoofdzakelijk gevestigd te
's-Hertogenbosch. Uit dit nageslacht stammen de resp. ouders van eerder vermelde
beeldhouwer Piet Verdonk. |
terug
Retie, woonplaats van vele Verdoncken sedert
de 14e eeuw
Een
beschouwing door Dr. A. Th. Verdonk over Retie en omgeving. De plaats waar een aantal
genealogieën Verdonck hun oorsprong vinden.
Retie, een dorp in de Kempen, grenzend aan de plaatsen Arendonk, Oud-Turnhout, Kasterlee,
Geel, Dessel en Mol, heeft lange tijd Verdoncken onder haar bewoners geteld, evenals de
andere bovengenoemde plaatsen.
Over Retie is een imposante historie gepubliceerd door de Edward Sneyer (1948) onder de
titel “Bijdrage tot de Geschiedenis van Retie.” Aan deze studie ontlenen wij de
navolgende algemene gegevens.
Retie lag in de tijd van Julius Ceasar in het land der Eburonen. De Romeinen hebben hun
gezag drie eeuwen kunnen handhaven. Nog tijdens het Romeinse bestuur drongen er vreemde
volksgroepen vanuit Germanië het land binnen. Onder hen waren Franken, die op het einde
van de 4e eeuw na Christus -de jaren 300- in de Kempen aangetroffen werden. In de volgende
eeuw zullen zij het hele Vlaamse land overspoelen, en bezit nemen van het land.
We zijn aangeland in de tijd van de grote volksverhuizing. De taal van de Franken
verspreidde zich over het land.
“Benaming als ekker (akker), veld, broek, beemd, donk, aard, zijn Frankisch; ons
Looyend (Loos is bos), onze Laarbeemden (Laar is een weideplaats in het bos), onze
Laarloop, de Opstal met zijn peynse (poel) en meer andere zijn thans nog goed herkenbare
tekens van de Frankische inbezitneming der Kempen, ook van Retie.” (Sneyer, o.c. 19)
Boeren volk
De Retienaren waren zoals de Franken in het algemeen boeren. Dat zal eeuwenlang
zo blijven. Sneyer merkt op, dat in de Franse tijd, rond 1800, de pastoor van Retie nog
boerde, en de toenmalige maire of burgemeester van het dorp te boek stond als
“notaire et cultivateur als notaris en landbouwer.
Al nemen historici aan, dat de Franken zich reeds in de 7e eeuw tot het Christendom
bekeerd hebben, geldt dat waarschijnlijk niet voor de arme Kempen, overdekt met moerassen
en afgesneden van alle handelsverkeer. Hoewel Sint Lambertus (gestorven in 703 of 704) en
Sint Willebrord (gestorven in 739) ook apostolaat in de Kempen hebben uitgeoefend, zullen
er pas na 1000 parochies en kerken met een eigen pastoor komen.
De kerken van Retie
Er moet een tijd geweest zijn, dat Retie twee kerken had: de Sint-Pieterskerk:
een domaniale kerk, -op het domein van de dorpsheer opgetrokken- en de Sint-Martinuskerk,
een vrije kerk, door de bisschop opgericht op het goed van de gemeenschap.” (Sneyer,
o.c. p. 26)
De schrijver vermoedt dat de Sint-Pieterskerk gesticht is door de abdij Corbie –op de
weg van Rijssel (Lille) naar Parijs- “… want alle kerken en bidplaatsen welke
deze abdij in haar Kempische bezittingen oprichtte, hebben Sint-Pieter voor patroon.”
(Sneyer, o.c. p. 26) Deze abdij nu stichtte tussen 774 en 825 kerken en kapellen op haar
grondgebied, waaronder 67 percelen te Retie.
Volgens een plaatselijke overlevering is de Sint-Pieterskapel de eerste kerk van Retie
hoewel de auteur van de geschiedenis van Retie zich niet met stelligheid voor de
overlevering uitspreekt.
Familie bezit
Het dorp Retie maakte in de 12e eeuw deel uit van het Land van Geel, onderdeel
van het bezit van een der rijkste en machtigste families van Brabant, van Grimbergen,
later ook Berthouten geheten.
Op 14 november 1320 (maakte) Henricus Bertholt, de laatste van de vier Hendrikken,
opeenvolgend heren van Geel en dus ook van Retie, zijn testament. Hij verdeelde zijn
“dorpen” onder zijn acht zonen. De tweede zoon, Geraard, kreeg Retie, dat nu
afscheidde van Geel en een afzonderlijke heerlijkheid werd. Hij was de eerste uit een rij
van 23 Heren en Vrouwen van Retie, die vanaf 1332 tot 1794 in het bezit van het dorp
waren. Retie lag toen in het hertogdom Brabant, onderdeel van het Bourgondische Rijk. De
zoon van de laatste Bourgondische Landsheer Filips de Schone was Karel de Vijfde, de
keizer van de Spaanse en Germaanse landen.
Het Koninkrijk der Nederlanden
Later kwam het land van de Kempen als onderdeel van de Zuidelijke Nederlanden
onder de Oostenrijkse Habsburgers. In 1792 (20 april) verklaarde Frankrijk de oorlog aan
het Oostenrijk en rukte het Franse leger op naar de Zuidelijke Nederlanden, dat onder
Oostenrijks bewind stond.
In 1839 werd het land eindelijk onafhankelijk na van 1814 tot 1839 onderdeel te zijn
geweest van het Koninkrijk der Nederlanden.
Deze onafhankelijkheid heeft het verder bewaard ondanks de kortstondige bezettingen door
het Duitse leger in 1914-1918 en 1940-1945.
Deze politieke geschiedenis is al te ruw geschetst. De bezettingen, inkwartieringen, het
platbranden van de boerderijen, de gedwongen voedselleveranties, zij komen steeds opnieuw
terug in de historie van de Kempische dorpen.
Oorlogen en branden
In oktober 1507 wordt de eerste oorlogsmelding te Retie in geschrifte
teruggevonden. In dat jaar spanden de Geldersen uit Nijmegen en Arnhem met de Franse samen
tegen de landsheer Filips de Schone en na hem zijn zoon Keizer Karel V. In 1542 waren de
Geldersen terug bij Turnhout met o.a. Merten van Rossum die als zinspreuk had;
“Branden en blakeren is het sieraad van de oorlog.” (Sneyer, o.c. p. 149).
Ook de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) liet de Kempen niet onberoerd, een vijandelijk
gebied voor de protestante Staten van Holland, een oproerig gebied voor de Spaanse koning.
“… en zij kwelden ons even erg als de Staatsen of protestanten.”
(Sneyer o.c. p. 149)
Na de vrede van Munster in 1648 was er voor de zuidelijke Nederlanden nog geen rust, omdat
Frankrijk en Spanje de oorlog tot 1680 voortzetten. In 1665 zijn we de ganse winter
geschoren met een garnizoen dat in het dorp legert.” (Sneyer o.c. p. 152)
Daarop volgen de Franse oorlogen, ontketend door de Franse koning Lodewijk XIV.
“Aller ellendigste jaren voor Retie waren die van 1675, 1676 en 1677. In ’t jaar
1674 toen de Hollandse oorlog vooral in de Zuidelijke Nederlanden gevoerd werd, hadden we
hier te Retie niet minder dan 36 regimenten te logeren, de meeste voor één of twee
nachten, ééns negen regimenten -bij de 8000 man!- gedurende negen dagen; nu eens volk
van de prins van Oranje, dan weer van baron van Ardon, baron Courier, graaf Scheelant,
kolonel de Valeson, de graaf van Waldijck, e.a.”
De winter van 1674 op 1675 was vreselijke streng en de ellende werd zo groot, dat de
regeerders van Retie in een rekwest aan de Heren Staten van Brabant, bekennen:
“… onze arme ingezetenen zijn zozeer verarmoeid en beroofd van hun graan,
veevoer enz., dat bijna de helft van hen van armoede, hongersnood en kommer moeten
vergaan…” (Sneyer, o.c. p. 156)
De 18e eeuw lijkt iets minder krijgszuchtig, maar in 1794 dringen de Franse legers opnieuw
de Zuidelijke Nederlanden binnen en begint de gedwongen fouragering opnieuw.
“Vanaf 8 september 1794 moet Retie helpen zorgen voor de bevoorrading van de stad
Antwerpen. Diezelfde dag stouwen Karel Moelans en Corbeel Adriaenssen een zwartbonte os
van Jan Verdonck uit de Hulzestraat en twee schapen van de kinderen Adriaenssen uit
dezelfde wijk, naar Antwerpen. De stouwers zijn vier dagen weggeweest. En het is niet
afgelopen met die ene vleeslevering.”
(Sneyer o.c. 236)
Tegen deze achtergrond, nog in te kleuren met vele andere facetten van het sociale,
culturele, economische en godsdienstige leven, moeten we de geschiedenis van individuele
families lezen, ook die van de families Verdonck.
Zij waren boeren, zoals alle inwoners tot het begin van de 18e eeuw.
De oudste Verdonck aantekeningen
In De Geschiedenis van Retie, verhaald door Sneyer, komt de naam van de familie
Verdonck tenminste vier maal voor, in 1482 Gorys Verdonck, in 1667, in 1794 en in 1948.
Maar 1482 is niet de vroegste melding van Verdoncken; dat is 22 november 1382.
In een Schepenbrief van deze datum wordt melding gemaakt van een half mud erfroggen, één
van de 154 korencijnzen van de Tafels van de Heiligen Geest. Daarin worden genoemd:
-Jannes Verdonck wilen Goevaerts zoene / onderhalf lop roggh.erff
-Henrick Verdonck Wouterss oick onderhalf lop roggh.erff
-Henricx Verdonck kinde oick onderhalf lop roggh.erff
(Zie tafels van den Heiligen Geest onder de rubriek “Geschiedenis” op bladzijde
7)
Zij blijken in het gehucht Kijnschot te wonen, dat vroeger tot de parochie Retie, thans
tot de parochie Schoonbroek, gemeente Oud-Turnhout behoort.
Op 24 october 1536 blijkt er een Catrina Verdonck te Retie te overlijden, iets later
–1571 en 19 mei 1572- gevolgd door respectievelijk Henricus en Maria Verdonck. Rond
1571 zijn er ook meerdere kinderen Verdonck geboren, waarvan de vaders resp. Ludovicus en
Godifridus heten, en de moeders niet genoemd worden.
In het begin van de 17e eeuw vinden we reeds meerdere Verdoncken in Retie. De
familierelaties tussen hen zijn nog niet aangetoond. Er blijkt een Joannes in 1598
peetvader te zijn, in 1609 laten Gerardus van Sackelen en Maria Verdonck een zoon Mattias
dopen.
In het jaar 1615 zijn Joannes Melis en Martina Verdonck peetouders van Anna, de dochter
van bovengenoemde Gerardus van Sackelen en Maria Goelen. Op 8 januari 1610 zijn
Christoforus Verdonck en Anna Tielmans peetouders van Maria Maes. Een Margarita Verdonck
wordt vier maal, als peetmoeder genoemd tussen 1617 en 1624.
Tenslotte is een Henricus Verdonck op 29 februari 1616 peetvader van Catharina, dochter
van Godefridus Mariën en Heywigis Slaets.
Fragment-genealogie.
Henricus VERDONCK
Geboortedatum, geboorteplaats en ouders nog onbekend.
Hij huwt te Retie met Elisabeth Slaets. Er zijn drie kinderen uit dit
huwelijk:
1. Anna, geboren op 30 november 1616
met als peetouders Martinus Pauwels en Maria van Gompel.
2. Joannes, geboren op 11 juli 1619
met als peetouders Paulus Hooskens en Maria Vaes.
3. Margareta, geboren op 17 februari
1622 met als peetouders Joannes van Hout en Petronella Vaes.
Liesbeth Slaets moet voor 11 mei 1628 overleden zijn, omdat Anthonis Goelen en Henri
Slaets op die dag compareren als momboirs (voogden) van de minderjarige dochter van Henri
Verdonck en wijlen Lisbeth Slaets.
Uit bovenvermelde gegevens blijkt, dat de naam Pauwels vermeld wordt bij Joannes,
(Margarita Pauwels peetmoeder op 17 september 1571), bij de doop van Maria Maes, dochter
van Simon Maes en Anna Pauwels (Cristoforus Verdonck is daar peetvader).
Is dit voldoende om te besluiten, dat Joannes Verdonck, Henricus Verdonck,
Cristoforus Verdonck verwant aan elkaar zijn?
Mijns inziens niet, al zetten deze gegevens ons wel op een spoor.
Er trouwt een Henricus Verdonck met Margareta van Mechelen.
(1)
Geboorte-, huwelijks-, en overlijdensdata nog onbekend. Het kan zijn dat het hier een
tweede huwelijk van voornoemde Hendrik betreft.
Kinderen van dit echtpaar:
1. Johannes, geboren op 29 september 1628 met
als peetouders Mart van Mechelen en Maria Claes. (zie onder ??-i)
2. Margarita, geboren op 5 januari 1631 met als
peetouders Gerardus van Beackel en Elisabeth Verdonck.
Zij overlijdt waarschijnlijk vroeg, omdat er een vierde kind Margareta gedoopt wordt.
3. Catarina, geboren op 15 november 1633 met als
peetouders Johannes Bleys en Catarina van Dael.
Catarina maakt haar testament op 6 augustus 1659 en overlijdt voor 9 december 1669 gezien
de boedelscheiding van 1669. (2)
4. Margareta, gedoopt op 1 februari 1637 met als
peetouders Petrus van Gompel en Catharina Rombouts.
Testament.
Op 6 augustus 1659 maken Hendrick Verdonck en Margaretha van Mechelen hun
testament.
Het echtpaar heeft twee kinderen namelijk Jan en Catalijn, getrouwd met Jan Aelen. Het
echtpaar wil aan Jan Verdonck de “somma van vijff honderd gulden terstond near de
doot van hun bijden testateuren te … hebben.” De reden is dat hij “haar
testateuren altoos wel getrouwelijk heeft gedient ende veel gelts in heeft gebraegt tgene
hij met arbeijden buijten huijse hee.. gewonnen….”
Informatie uit belasting heffingen en overdracht van bezit.
We beschikken overigens over enige akten van latere datum, waarin een Henricus
Verdonck voorkomt. In 1667 (18 september) no. 20 van de Rollen der Beden wordt een
Hendrick Verdonck aangeslagen voor 9-6. De hoogste aanslag was 15-0-10.
Hendrick behoorde waarschijnlijk tot de meer gegoede boeren.
Een tweede akte dateert van 1669 uit de stukken van notaris Ramparts (1657-1691), folio
144-145 en 176. In twee akten (no 36 en 38) van stukken van notaris B. vanden Brouck wordt
tweemaal Henrick Verdonck genoemd:
Akte 36 verkoop van “enen hey ende latn ende wey renende oost Adriaen Crols,
suyt de nete, west Henrick Verdonck, noort Govard meeuws en Antony Wuyts.
Deze car is bevallen aan de kinderen jan Pauwels. (16 marty 1669)”
Akte 38 “ nog een halft heyde gelegen bij de Goorstrate, west Henrick Verdonck”
(28 marty 1669).
De vraag is nu of het hier dezelfde Hendrick betreft. Deze vraag is tot nu toe onopgelost.
Johannes Verdonck, geboren op 29 september 1628 als zoon van Henricus Verdonck en
Margareta van Mechelen (zie ook op blz. 6).
Onbekend of hij getrouwd is geweest en kinderen heeft gehad. Hij wordt
vele malen genoemd als momboir van de kinderen van Hendrik Alen en Catalijne Verdonck. (3)
Hij had bezittingen te Hulsel. Het gaat hier om de broer van Catalijne Verdonck. Naast
deze Jan Verdonck leeft er tezelfdertijd nog een andere Jan Verdonck. Deze blijkt land te
bezitten in Overbroek, volgens een akte van 6 maart 1670, een gehucht van Retie, dat meer
de kant opligt van Oud-Turnhout.
Jan Verdonck, Henricszone, heeft wel erfgenamen gehad. In het
Goednisboek Rethy (periode 1681-1710) komt namelijk op blz. 154 een verkoopakte voor van
Adriaan Crols van Jan Rommens “stuck lant te Hulsel gelegen west d’erfgen. Jan
Verdonck” (22 juli 1695). en zo zijn er nog enige aanduidingen (blz. 163 uit het
Goedenisboeck verkoop door Henir en Peter Aelen op 5 april 1696). Maar in zijn testament,
opgemaakt op 3 april 1684, wordt er over vrouw en kinderen in het geheel niet gesproken.
(Notaris P. van den Broucke 1676-1698).
Conclusies
Dit eerste overzicht van de Verdoncken in Retie leert ons het volgende:
- families met de naam Verdonck wonen in de 17 e eeuw ten minste in twee
gehuchten van Retie, nl. Overbroeck (bij Oud-Turnhout) en Hulsel;
- zij komen al heel vroeg in geschrifte voor, namelijk in 1382, 1482,
1536, 1571 enz.;
- zij hebben geleefd als grondbezitters, daarom als vrije mensen en niet
als horigen;
- zij zijn beïnvloed door dezelfde sociale, economische en milieu
omstandigheden als de overige bewoners uit Retie en de omliggende dorpen: de invallen van
de Geldersen in de 16e eeuw, de tachtigjarige oorlog van 1568-1648, de discussies over
protestantisme en katholicisme, de fouragering van de buitenlandse troepen enz..
Drievoudig gesel
Sneyer merkt op:
“Wanneer we de oorkonden van ons dorp raadplegen, vernemen we daaruit hoe onze
voorouders de drievoudige gesel van oorlog, honger en pest meer dan eens in al zijn
bitterheid moesten proeven en hoe vurig zij “int openbaar” God bedankten,
wanneer het Hem behaagde de lieve vrede terug in ’t land en in ’t dorp te
brengen.”
(Sneyer, o.c. 146)
Baanstropers en wolven maakten de wegen onveilig. Zij zwierven toen in de bossen, over de
verlaten velden en rond de boerderijen. In 1682, 1686 en 1742 hadden wolvenjachten plaats;
de laatste in 1742.
“De jagers en trekkers uit zestien verschillende dorpen waren daarom opgeroepen. In
’t noorden die van Poppel, Weelde, Ravels en Arendonk, in ’t oosten de mannen
van Hoge Mierde, Reusel, Bladel, Bergeijk en Luiksgestel, in ’t zuiden de jagers uit
Lommel en Retie, en in ’t westen die van Turnhout, Oud-Turnhout, Korsendonk en
Schoonbroek.” (Sneyer, o.c. 160).
Pestjaren waren voor Retie o.m. de jaren 1548, 1559-1560, 1570-1571, 1627-1628, 1636-1637,
1639-1640 en 1669-1670.
Hongerjaren waren 1675-1676 en 1677. Ook 1740 was een berucht hongerjaar. “De winter
van
1739 op 1740 –tijdens de eerste regering van Maria-Theresia- was ongehoord streng: de
rogge en de tarwe vroren ten gronde af, de weiden leden niet minder zwaar, met het gevolg,
dat de grootste armoede over het hele land heerste, ook te Retie.”
(Sneyer o.c. 158)
“Boeven maken de streek onveilig. Soms spannen de vagebonden met velen samen, vormen
benden, en deinzen dan zelfs niet terug om hun slag in volle dag te slaan. Dat gebeurde zo
in juni 1740. ’t Was in de Hooimaand van dat hongerjaar en overal heerste er gebrek
aan brood.” (Sneyer o.c. 159).
Gilde feesten en kermissen
Lezen we echter de geschiedenis goed, dan zijn het niet alleen slechte tijden
geweest. Naast het dagelijks zwoegen op het karige land was er in de Middeleeuwen (tot
1500) een druk gilde-leven; de kerkelijke vieringen waren een goede gelegenheid om het
dagelijks getob te ontvluchten; alle familiegebeurtenissen en gilde feesten werden
aangegrepen om goed en vaak overmatig te eten en te drinken, waar den weer straf op werd
gezet.
We eindigen deze eerste beschrijving me het volgende citaat:
“Het zwaarst werd gefeest op de jaarlijkse Grote Kermis, beginnend de zondag ná
O.L.V. geboorte, net als de grote kermis te Geel. ’s Zaterdags te voren zette men ze
reeds in door klokkengelui en door het hijsen van de Retiese wimpel op het topken van onze
Linde. Tijdens de kermisdagen was het dansverbod, door het Keurboek voorzien, opgeheven,
en dan kwamen na de noen de gearmde koppels naar de kom om zich daar te verlustigen bij
het strijken van bas en viool, zoals Breughel het uitschildert in zijn Boerenkermis.”
(Sneyer, o.c. blz. 135)
Broos Verdonk *
Paseo de Extremadura 7 06 700 Villanueva de la Serena ( BA) Spanje; E-mail:
broosverdonk@hotmail.com
Noten.
• Margaretha van Mechelen is peetmoeder van:
Johannes, zoon van Petrus Staes en geboren op 6 sept. 1608;
Adrianus, zoon van Adrianus Staes, geboren op 6 augustus 1608;
Petrus, zoon van Joannes Volders en Petronella Engelen, geboren 16 augustus 1610;
Maria, dochter van Godefridus Mariën en Heylwigis Slaets, geboren op 22 november 1628.
• Er zijn betrekkelijk veel gegevens bewaard uit het Goedenisboeck
van Retie tussen 1681-1710.
Uit deel 16 “Voorwaarden, contracten, geloften, koopdagen en andere rechterlijke
acten van 1667-1673 lichten wij het volgende:
Acte 1. Conditie ende voorwaarden volgens dewelcke Jan Alen ende Jan Verdonck als momboirs
van de onmondige achtergelaten kinderen van wijlen Henrick Alen ende Mayken Verdonck ten
hoogsten ende schoonsten voor alle man naar voorgaande sondaghe publicatie met afroepen
der vorsters ende decreet van schepenen zullen vercoopen deze naervolgende haeffelijke
goederen:
Volgen 5 bladzijden gedetailleerde beschrijvingen en opsommingen, namelijk naam koper,
voorwerp, prijs koper enz. gedateerd 9 dec. 1669.
Uit het Goedenisboeck van 1681-1710:
Blz. 8/9. Jan Alen, erfgenaan van wijlen Catlijn Verdonck, volgens testament van 7 oct.
1676 huys ende hoff, gestaen ende gelegen tot Hulsel palende west Jan Verdonck een stuk
land groot 25 roeden, oost Jan Verdonck… land, heyde als weyde, groot 25 roeden suyt
ende west Jan Verdonck (9july 1682).
Blz. 24/25. Acte voor schepenen van Antwerpen: Adriaen Alen, zoon van Hendrick Alen ende
Mayken Verdonck o.a. stuk land “bij coop ende transport van Adriaen Kerckhofs met
Adreana Verdonck op 29 mei 1680 voor de wethouder van Retie gepasseerd. (8 aug. 1680)
Blz. 40. Henrick ende Peter Alen, Adriaen Alen enz. als” seven van de naeste vrienden
van onmondige kinderen van wijlen Catlijne Verdonck, daar vader af is Jan Alen.”
Blz. 50. Henrick Alen als man ende momboir van Cornelis Wuyts enz… sijne moeder
Catlijn Verdonck (17 april 1686).
Uit deze acten blijkt, dat Catlijn Verdonck en Jan Verdonck aan elkaar grenzende goederen
in bezit hadden, evenals Catlijns zoon Hendrik Alen, getrouwd met Cornelia Wuyts.
In een aantal gevallen worden “de seven naeste vrienden van onmondige kinderen”
genoemd. Dat laatste is merkwaardig. Gaat het hier om een sociale instelling uit de 17e
eeuw in de Kempen, die de toekomst van onmondige, dus bedreigde kinderen veilig moet
stellen? Is het een vorm van nabuurschap?
• Uit deel 16 “Voorwaarden, contracten, geloften enz.. zie
noot 2:
Acte 2. “Scheydinge ende deylinge aengegaan bij Jan Aelen, Adr. Aelen, Jan Verdonck
ende Gerart Meert, schepene vuyt de wet, als momboir van Anna ende catlijn Aelen, alle
erfgen. Van wijlen Henrick Aelen en Mayken Verdonck… volgen 5 blz.
(9 jan. 1668).
Acte 30…. Verkoop van alle haefelijke goedereen achtergelaten bij Anna Liekens…
onder de kopers vermelden we: Jan Verdonck, hekel 2½ stuyver en Jan Verdonck Henrickszone
……. 3½ stuyer (9 januari 1669).
In een Akte van 19 marty 1671 staat:
“Comparerende Jan en Adriaen Alen voor hun selve, denselve Jan Alen met Jan Verdonck
als momboirs van Anna en Catlijn Alen Hendrix kinderen, daer moeder af was Maria Verdonck
(opsomming kapitaal, rente enz.)
Sneyers E., Retie.
Bijdrage tot de geschiedenis van Retie.
terug
Genealogie Van de Veerdonck
Klik hier op Genealogie
Voor correcties of aanvullende informatie houden wij ons aanbevolen.
Heeft u wensen omtrent het gepubliceerde? Wij vernemen dat graag.
U kunt het ons laten weten via verdonk@xs4all.nl
Deze genealogie is ons terbeschikking gesteld door Jeroen van de Veerdonk.
Bent u verwant aan deze genealogie en wenst u meer informatie, contact
vandeveerdonk@casema.nl
Soms werd in deze genealogie, die 21 generaties omvat, ook de naam Verdonck of Verdonk
gebruikt. Aangezien deze genealogie een aanvang neemt circa 1340 is het niet uitgesloten
dat één van de genealogieën Verdonck hier een verbinding mee kan krijgen. De plaatsen
Berlicum, Heeswijk en 's-Hertogenbosch komen veelvuldig voor.
In 2007 is een publicatie verschenen van de heer Ton van Lith. Dit boek onder de
titel "De naam werd Van de Veerdonk en die van mijn moeder ook." Het
bevat 354 pagina's. Met toestemming van de heer Van Lith en tussenkomst van Jeroen mochten
wij deze publicatie digitaal ontvangen. Het is een omvangrijke parentaal. Zie parenteel.
|
